41.
[88]
huic gravitati hominis videbat ille gladiator se, si moribus
ageret, parem esse non posse; ad ferrum, faces1, ad cotidianam
caedem, incendia, rapinas se cum exercitu suo contulit;
domum oppugnare, itineribus occurrere, vi lacessere
et terrere coepit. non movit hominem summa gravitate
summaque constantia; sed quamquam dolor animi, innata
libertas, prompta excellensque virtus fortissimum virum
hortabatur vi vim, oblatam praesertim saepius2, ut frangeret
et refutaret, tanta moderatio fuit hominis, tantum consilium,
ut contineret dolorem neque eadem se re ulcisceretur qua
esset lacessitus, sed illum tot iam in funeribus rei publicae
exsultantem ac tripudiantem legum, si posset, laqueis constringeret.
[89]
descendit ad accusandum. quis umquam tam
proprie rei publicae causa, nullis inimicitiis, nullis praemiis,
nulla hominum postulatione aut etiam opinione id eum
umquam3 esse facturum? fracti erant animi hominis; hoc
enim accusante pristini illius sui iudici turpitudinem desperabat.
ecce tibi consul, praetor, tribunus plebis nova novi
generis edicta proponunt; 'ne reus adsit, ne citetur, ne
quaeratur, ne mentionem omnino cuiquam iudicum aut
iudiciorum facere liceat!' quid ageret vir ad virtutem,
dignitatem, gloriam natus vi sceleratorum hominum conroborata,
legibus iudiciisque sublatis? cervices tribunus
plebis privato, praestantissimus vir profligatissimo homini
daret? an causam susceptam adfligeret4? an se domi contineret?
et vinci turpe putavit et deterreri et clam eripi: id
egit ut56, quoniam sibi in illum legibus uti non liceret, illius
vim neque in suo neque in rei publicae periculo pertimesceret.
Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics
1 ad ferrum faces s. l. P2: ad ferrum, ad faces edd. vett.
2 vi vim oblatam, praes. saepius edd.
3 id eum umquam Lamb. in mg. 1581: id eũquam P1: id umquam P2rell.
4 adfligeret codd.: abiceret Ruhnken, Momms.
5 et clam eripi: id egit ut scripsi: etiam eripere eicit (elegit G) ut P1G: etiam eripi reeicit ut P2rell.: et latere (lamentari Hertz).
6 Perfecit ut Madv.: et clam se eripere ita ut Oehler: ita e re p. fecit ut (aut e re p. id egit ut) Richter: 〈s〉et amor r. p. perfecit ut Novak: et tegi ianua: manum emere et parare coepit ut Landgraf (cf. Vat. § 22; in Sen. § 4; ad Quir. § 14)
M. Tullius Cicero. M. Tulli Ciceronis Orationes: Recognovit brevique adnotatione critica instruxit Albertus Curtis Clark. Albert Clark. Oxonii. e Typographeo Clarendoniano. 1909. Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis.
The National Endowment for the Humanities provided support for entering this text.
This work is licensed under a
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.
An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.