W. M. Lindsay, Syntax of Plautus

---

Various uses of the Subjunctive in Dependent Clauses, such as

the Causal use, e.g.
• Aul. 769 “sanus tu non es, qui furem me voces”,
• Capt. 546 (cf. 565） “si te odit, qui istum appelles Tyndarum pro Philocrate”;
• the Concessive, e.g. Men. 362 “te hic stare foris, fores quoi pateant”;
the Subjunctive of Limitation, e.g.
• quod sciam ‘so far as I know,’
• Epid. 638 “A. non me novisti? B. quod quidem ¹ nunc veniat in mentem mihi”,
• Merc. 520 “de lanificio neminem metuo, una aetate quae sit”,

are common to Plautine and classical Latin and need not detain us. But attention must be called to the freedom of the Subjunctive in Plautus' time in contrast to certain restrictions which attached to it later. The rule that Causal (and Concessive) quom requires the Subjunctive, is, as will be shown in Chap. VIII, unknown to Plautus. He usually employs the Indicative, e.g. Mil. 1211 “saltem id volup est, quom ex virtute formai evēnit tibi”; although he can say, e.g. Mil. 1342 “nequeo quin fleam, quom abs te abeam”, Most. 896 “tibi obtemperem, quom tu mihi nequeas?” (cf. Capt. 146 “quom … feras”), just as he uses Indicative as well as Subjunctive after Causal qui in

“A. servum hercle te esse oportet et nequam et malum,
hominem peregrinum atque advenam qui irrideas.
B. at hercle te hominem et sycophantam et subdolum,
qui huc advenisti nos captatum.

”

Poen. 1030:

In classical Latin quamvis postulates the Subjunctive, quamquam the Indicative But to Plautus quamvis means ‘as you wish,’ ‘as much as you wish,’ and scarcely has acquired the sense of ‘although’ (see VIII. 4). With est qui, sunt qui, est ubi, etc., it is not always easy to see what determines the use of the Subjunctive (e.g. Poen. 884 “quid est quod metuas?”) and the Indicative (e.g. Ter. Andr. 448 “est quod suscenset tibi”; cf. the frequent sunt quae volo, etc., e.g. Capt. 263 “sunt quae ex te solo scitari volo”). (For fuller statistics see Dittmar: Studien zur lateinischen Moduslehre. Leipzig, 1897, pp. 10 sqq.) Here are some examples of the Subjunctive and Indicative in Dependent Clauses:

• Aul. 810 “quis me Athenis nunc magis quisquam est homo cui di sint propitii?”
• Bacch. 807 “quis homost qui dicat me dixisse istuc?”
• Accius 458 “quis erit qui non me spernens . . turpi fama differet?”
• Mil. 994 “numquis [nam] hic prope adest qui rem alienam potius curet quam suam?”
• Pomponius 158 “numquis hic restitit qui nondum labeas lirarit mihi?”
• Capt. 997 “vidi ego multa saepe picta, quae Accherunti fierent cruciamenta.”
• Men. 143 “enumquam tu vidisti tabulam pictam in pariete, ubi aquila Catamitum (= Ganymedem) raperet?”
• Trin. 543 “nemo exstat qui ibi sex menses vixerit.”
• Merc. 335 “homo me miserior nullust aeque, opinor, neque advorsa cui plura sint sempiterna.”
• Curc. 248 “vah! solus hic homost qui sciat divinitus.”
• Trin. 89 “haben tu amicum aut familiarem quempiam quoi pectus sapiat?”
• Mil. 784 “eam des quae sit quaestuosa, quae alat corpus corpore, quoique sapiat pectus.”
• Mil. 1376 “stulte feci, qui hunc amisi.”
• Men. 309 sqq. “insanit hic quidem, qui ipse male dicit sibi. . . nam tu quidem hercle certe non sanu's satis, Menaechme, qui nunc ipsus male dicas tibi.”
• Most. 362 “sed ego sumne infelix, qui non curro curriculo domum?”
• Trin. 1057 “sed ego sum insipientior, qui rebus curem publicis, potius quam, etc.”
• Trin. 905 “A. novistin hominem? B. ridicule rogitas, quocum una cibum capere soleo.”
• Mil. 984 “vah! delicatu's: quae te tamquam oculos amet.”
• Truc. 769 “de nihilo nihil est irasci, quae te non flocci facit.”
• Amph. 1021 “tibi Juppiter dique omnes irati certo sunt, qui sic frangas fores.”
• Mil. 59 “amant ted omnes mulieres, neque iniuria, qui sis tam pulcher.”
• Mil. 180 “vae mihi misero, quoi pereundumst propter nihili bestiam!”
• Stich. 395 “Hercules, qui deus sis, sane discessisti non bene.”
• Amph. 506 “nimis hic scitust sycophanta, qui quidem meus sit pater.”
• Men. 203 “A. hoc animo decet animatos esse amatores probos. B. qui quidem ad mendicitatem se properent detrudere.”
• Truc. 832 “non vinum viris moderari, sed viri vino solent, qui quidem probi sunt.”
• Epid. 180 . “A. pulchra edepol dos pecuniast. B. quae quidem pol non maritast.”
• Pers. 634 “tactus lenost: qui rogaret ubi nata esset diceret, lepide lusit.”
• Poen. 233 “miror equidem, soror, te istaec sic fabulari, quae tam callida et docta sis et faceta.”
• Mil. 764 “haud centensumam partem dixi atque, otium rei si sit, possum exponere.”
• Mil. 20 “nihil hercle hoc quidemst praeut alia dicam, quae tu numquam feceris.”
• Asin. 816 “suspendam potius me quam tacita haec tu auferas.”
• Cist. 533 “perdam operam potius quam carebo filia.”

For examples with quod, quippe quî, utpote qui, etc., see VIII. 2

In Conditional Sentences we see the utmost freedom in Plautus. The difficulty of framing rules for his use of Indicative and Subjunctive is often very difficult (see VIII. 5).