M. Tullius Cicero, For Marcellus
Albert Clark, Albert Curtis Clark, Ed.

omnia sunt excitanda tibi, C. Caesar, uni quae iacere sentis belli ipsius impetu, quod necesse fuit, perculsa atque prostrata: constituenda iudicia, revocanda fides, comprimendae libidines, propaganda suboles, omnia quae dilapsa¹ iam diffluxerunt² severis legibus vincienda sunt. [24] non fuit recusandum in tanto civili bello, tanto animorum³ ardore et armorum quin quassata res publica, quicumque belli eventus fuisset, multa perderet et ornamenta dignitatis et praesidia stabilitatis suae, multaque uterque dux faceret armatus quae idem togatus fieri prohibuisset. quae quidem tibi nunc⁴ omnia belli volnera sananda⁵ sunt, quibus praeter te mederi nemo potest. [25] itaque illam tuam praeclarissimam et sapientissimam vocem invitus audivi: 'satis diu vel naturae vixi⁶ vel gloriae.' satis, si ita vis, fortasse naturae, addam⁷ etiam, si placet, gloriae: at, quod maximum est, patriae certe parum. qua re omitte, quaeso, istam⁸ doctorum hominum in contemnenda morte prudentiam: noli nostro periculo esse sapiens. saepe enim venit ad meas auris⁹ te idem istud nimis crebro dicere, satis te tibi¹⁰ vixisse. credo, sed tum id audirem, si tibi soli viveres aut si tibi etiam soli natus esses. omnium salutem civium cunctamque rem publicam res tuae gestae complexae sunt¹¹; tantum abes a perfectione maximorum operum ut fundamenta nondum quae cogitas ieceris. hic tu modum vitae tuae non salute rei publicae, sed aequitate animi definies? quid, si istud ne gloriae quidem¹² satis est? cuius te esse avidissimum, quamvis sis sapiens, non negabis. [26] Parumne¹³, inquies, magna¹⁴ relinquemus? immo vero aliis quamvis multis satis, tibi uni parum. quicquid est enim, quamvis amplum sit, id est parum tum cum est aliquid amplius. quod si rerum tuarum immortalium, C. Caesar, hic exitus futurus fuit ut devictis adversariis rem publicam in eo statu relinqueres in quo nunc est, vide, quaeso, ne tua divina virtus admirationis plus sit habitura quam gloriae; si quidem gloria est inlustris et pervagata magnorum vel in suos civis¹⁵ vel in patriam vel in omne genus hominum fama meritorum.