Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics
10. inde, cum maxime vallum Romani iacerent, conspecta classis hostium est Uticam a Carthagine petens.
[2]
igitur omisso opere pronuntiatum iter
signaque raptim ferri sunt coepta, ne naves in terram
et obsidionem versae ac minime navali proelio aptae
[p. 396]
opprimerentur:
[3]
qui enim restitissent agili et nautico1 instrumento aptae et armatae classi naves tormenta machinasque portantes et aut in onerariarum usum versae aut2 ita adpulsae muris ut pro aggere ac pontibus praebere ascensum3 possent?
[4]
itaque Scipio, postquam eo ventum est, contra
quam4 in navali certamine solet, rostratis quae praesidio aliis esse poterant5 in postremam aciem receptis prope terram,
[5?]
onerariarum quadruplicem ordinem pro
muro adversus hostem opposuit, easque ipsas, ne in
tumultu pugnae turbari ordines possent, malis antemnisque de nave in navem traiectis ac validis funibus
velut uno inter se vinculo inligatis conprendit, tabulasque superinstravit,6
[6?]
ut pervium in totum navium7 ordinem esset,8 et sub ipsis pontibus intervalla fecit, qua procurrere speculatoriae naves in hostem ac tuto recipi possent.
[7]
his raptim pro tempore instructis mille ferme delecti propugnatores onerariis imponuntur; telorum maxime9 missilium, ut quamvis longo certamini10 sufficerent, vis ingens congeritur.
[8]
ita parati atque intenti hostium adventum opperiebantur. [p. 398]
Carthaginienses, qui, si maturassent, omnia11 permixta turba trepidantium primo impetu oppressissent,12
[9?]
perculsi terrestribus cladibus atque inde ne13 mari quidem, ubi ipsi plus poterant, satis fidentes, die segni navigatione absumpto sub occasum solis in portum—Rusucmona Afri vocant—classem
adpulere.
[10]
postero die sub ortum solis instruxere ab
alto naves velut ad iustum proelium navale et tamquam exituris contra Romanis.
[11]
cum diu stetissent,
postquam nihil moveri ab hostibus viderunt, tum
demum onerarias adgrediuntur.
[12]
erat res minime
certamini navali similis, proxime speciem muros
oppugnantium navium. altitudine aliquantum
onerariae superabant;
[13]
ex rostratis Poeni vana pleraque, utpote supino iactu, tela in locum superiorem
mittebant; gravior ac pondere ipso libratior superne
ex onerariis ictus erat.
[14]
speculatoriae naves ac levia
alia14 navigia, quae sub constratis pontium per intervalla excurrebant, primo ipsae tantum15 impetu ac magnitudine rostratarum obruebantur;
[15]
deinde propugnatoribus quoque incommodae erant, quod permixtae cum hostium navibus inhibere saepe tela cogebant metu ne ambiguo ictu suis inciderent.
[16]
postremo [p. 400]
asseres ferreo unco praefixi—harpagones vocat16 17 miles18 —ex Punicis navibus inici in Romanas coepti.
[17]
quos cum neque ipsos neque catenas quibus suspensi iniciebantur incidere possent, ut quaeque retro inhibita rostrata onerariam haerentem unco traheret, scindi videres vincula quibus aliis19 innexa erat,
[18?]
seriem etiam20 simul plurium navium trahi.
[19]
hoc maxime modo lacerati primi quidem ordinis21 pontes, et vix transiliendi in secundum ordinem navium spatium propugnatoribus datum est.
[20]
sexaginta22 ferme onerariae puppibus abstractae Carthaginem sunt. Maior quam pro re laetitia, sed23 eo gratior quod inter adsiduas clades ac lacrimas unum quantumcumque ex insperato gaudium adfulserat,
[21?]
cum eo ut appareret haud procul exitio fuisse Romanam classem, ni cessatum a praefectis suarum navium foret et Scipio in tempore subvenisset.
1 A.U.C. 551
2 in onerariarum . . . aut om. SpHV: supplied from P(3)n and (om. aut)JK.
3 ascensum SpA3VJK Froben 2, Conway: ascensus P(3)NH Eds.: accessum Aldus.
4 eo . . . quam om. P(3)N: supplied by Sp?A3N3HVJK.
5 poterant P(3)NHVJK Eds.: potuerant Madvig, Emend.: non poterant conj. Weissenborn.
6 superinstravit P(3)NJK Aldus: in- M: super- Sp?HV Froben 2.
7 in totum navium SpA3N3VJK Froben 2: om. P(3)N.
8 esset SpV Froben 2: faceret A3j Aldus: -rent K: fecisset P(3)N.
9 maxime om. P(3)N.
10 certamini k Madvig, Emend.: -ine P(3)NHVJK Conway.
11 A.U.C. 551
12 oppressissent P2(3)n Aldus: pressissent P: deprehendis sent (or -prend-) Sp?N3（alt.）HVJK Froben 2.
13 ne A6? Alschefski: ne in N3JK Aldus, Froben: in P(3)B2NV: om. BH.
14 alia N3HVJK: ipsa P(3)n Aldus, Froben: om. JK.
15 ipsae tantum HV: ipso tantum A3JK Aldus, Froben: ipsae tanto P(3).
16 vocat Px Gronovius: -ant CMBDANHVJK.
17 A.U.C. 551
18 miles B2NHV Gronovius: mil PCMDA: mille C: milex BN: milites M7 Aldus, Froben; om. A3JK.
19 aliis CHVJK Froben 2: alia allis P(3)n Aldus.
20 etiam Ussing, Madvig, Luchs: aliam P(3)NJK Aldus, Froben, Eds., Conway: alias (adv.) Riemann.
21 <primi> quidem ordinis M. Müller (with ordinis for MSS. omnes): Riemann (retains omnes): quidem P(3)NHVJK (bracketed by Conway): tandem Madvig.
22 Sexaginta H: ex (for lx) P: sex P2n Aldus, Froben: XL (or in full) A3VJK.
23 sed P(3)NSp（app.）HVJK Aldus, Eds.: fuit et Madvig, Emend. most Eds. begin a new sentence at Maior. hence Madvig's demand for fuit. Riemann would insert ubi fuit before maior. others understand maior laetitia to be in appos. with the previous statement.
Livy. Books XXVIII-XXX With An English Translation. Cambridge. Cambridge, Mass., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1949: no copyright notice.
The Annenberg CPB/Project provided support for entering this text.
This work is licensed under a
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.
An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.